Rušenje Lovćenske kapele - raznjegošavanje NJegoša

Rušenje Lovćenske kapele i izgradnja Meštrovićevog mauzoleja na Lovćenu predstavljaju kulturocid i duhovni genocid nad srpskim narodom u Crnoj Gori i Srpskom pravoslavnom crkvom. Istakao je to na promociji Zbornika „Lovćenska kapela“ i knjige „Dragi moj mučeniče“ u fočanskom Centru za kulturu i informisanje Budimir Aleksić, jedan od priređivača Zbornika naučnih radova „Lovćenska kapela“.

Zbornik naučnih radova „Lovćenska kapela“ posvećen je pedesetogodišnjici rušenja kapele na Lovćenu, u kojoj je, po sopstvenom testamentu, bio sahranjen Petar Drugi Petrović NJegoš.

U zborniku je obuhvaćeno dvadesetak radova koji osvjetljavaju i kontekstualizuju vrijeme rušenja NJegoševe zavjetne kapele 1974. godine i izgradnje mauzoleja, naveo je Aleksić: „To je značilo jedno doba raznjegošavanja NJegoša, što je predstavljalo obračun sa srpskim narodom i Srpskom pravoslavnom crkvom, u funkciji promjene identiteta srpskog naroda u Crnoj Gori. Ovaj Zbornik pokazuje da je i danas srpska intelektualna elita na stanovištu da je to bio, u stvari, duhovni genocid i da je to nešto što je nezamislivo u civilizovanim društvima — da se ruši jedan hram, jedna crkva u kojoj je bio sahranjen jedan vladika, koji je ujedno i najveći srpski pjesnik. On je tu bio sahranjen u skladu sa svojim testamentom, želeći da počiva u crkvi na Lovćenu; to je prekršeno i on je zatočen u jednom mauzoleju koji uopšte ne priliči našoj hrišćanskoj civilizaciji i srpskoj tradiciji“, rekao je Aleksić.

Kao i prije pedeset godina, tako i danas srpska intelektualna elita u Crnoj Gori smatra da kapela treba da se vrati na Lovćen, dodaje Aleksić: „Ne mora da se uklanja niti neutrališe mauzolej — neka ostane — ali smatramo da ima dovoljno prostora i za kapelu, kako bi se vratio NJegošev amanet i kako bi njegovi posmrtni ostaci počivali u crkvi Svetog Petra Cetinjskog, kome je kapela bila posvećena“, zaključio je Aleksić.

Sva dokumenta vezana za rušenje kapele na Lovćenu posvećeno je prikupljao tadašnji mitropolit crnogorsko-primorski Danilo Dajković, a ona su, blagoslovom sadašnjeg mitropolita Joanikija, ugledala svjetlo dana objavljivanjem u knjizi „Dragi moj mučeniče“.

Iako o rušenju kapele postoji nekoliko vrijednih izdanja, ova knjiga čuva sjećanje na mitropolita Danila Dajkovića i najvjernije prikazuje njegov značajan rad u Mitropoliji crnogorsko-primorskoj, istakao je priređivač, profesor Veselin Matović. „Upravo u ovoj knjizi pokazuje se pravi lik mitropolita, jer su tadašnje vlasti sve što se dešavalo, kao i sve što su pisali ti veliki ljudi — intelektualci, pisci, istoričari umjetnosti i tako dalje — u stvari pripisivale mitropolitu, smatrajući da je riječ o nekoj njegovoj zavjeri. On je bio optužen, prijećeno mu je i bio je izložen strašnoj, javnoj torturi. Čak su protiv njega organizovane i demonstracije učenika, a prijetnje su upućivane na razne načine. Ipak, ostao je vrlo principijelan i jasan u svim tim napadima u javnosti. Odgovarao je precizno i jasno; svaki njegov tekst bio je nevjerovatno ubjedljiv, sadržajan i zaokružen, ali uvijek dostojanstven. Ni u jednom slučaju, čak ni kada su ga najružnije napadali, nije uzvraćao na isti način, nego je čuvao svoje dostojanstvo kao ličnost i kao mitropolit“, rekao je Matović.

Dodao je da je mitropolit Dajković bio tragični junak lovćenske drame, te da je od svog dolaska u Mitropoliju 1961. godine, koja je bila opustjela, uspio da oživi njen rad i pokrene obnovu crkava i crkvenog života: „Crna Gora je tada bila dovedena do gotovo potpunog uništenja crkvenog života. Na cijelom prostoru Crne Gore bilo je svega 17 sveštenika, dok je ranije postojalo oko 270 parohija. Uprkos svemu tome, mitropolit Dajković je uspio da mnogo toga učini na tom planu, ali njegov poseban značaj ogleda se u borbi za očuvanje NJegoševe kapele“, dodao je Matović.

Nakon dugogodišnje rasprave oko podizanja mauzoleja na Lovćenu i borbe protiv rušenja kapele, mitropolit Danilo je pokrenuo i tužbu protiv države.

„Ovim sramnim suđenjima, kojima su nadležni sudovi pogazili osnovna načela pravde i prava, obilježen je završni čin tadašnje lovćenske drame. Znamo kako se ona završila: crkva je srušena, NJegošev amanet pogažen, njegove kosti su na bezočan način prenesene i položene u mauzolej, sudski proces je obesmišljen, vlast je trijumfovala, a mitropolit Danilo je, po zemaljskim mjerilima, ponižen i poražen. Nad njim je izvršeno nasilje bezbožne vlasti, isto kao i nad NJegošem, Crkvom i Lovćenom. Međutim, po jevanđeljskom mjerilu, mitropolit je iz ove neravnopravne borbe izašao kao moralni pobjednik. Značaj te njegove pobjede, protokom vremena, uvećava se i postaje sve očigledniji. Ova knjiga do detalja osvjetljava vitešku borbu mitropolita Danila za očuvanje NJegoševog amaneta i svetosti Lovćena…“, zaključuje mitropolit Joanikije u predgovoru ove knjige.

Novinar: Nataša Petrović
Izvor: Radio Foča