Sutrašnja slava i osvećenje stare crkve veliki i istorijski dan za Foču

U Foči sutra velika svečanost- Hram Svetog Nikole i opština obilježiće krsnu slavu Prenos moštiju Svetog oca Nikolaja.

Ove godine slava ima dodatnu dimenziju- nakon godinu i po, završeni su radovi na obnovi stare fočanske crkve, pa će mitropolit dabrobosanski Hrizostom osveštati obnovljeni hram.

Arhijerejska slavska liturgija u Hramu Svetog Nikole počeće u 9.00 časova,  a nakon liturgije uslijediće tradicionalni krsni ophod ulicama Foče.

Ovo je jedna od najsveobuhvatnijih obnova ovog nacionalnog spomenika Srpske i BiH, izgrađenog 1857. godine, za vrijeme turske vladavine, na uzvišenju iznad grada u nekadašnjoj Srpskoj Varoši.

Blagoslovom mitropolita dabrobosanskog Hrizostoma, prilozima vjernika i uz pomoć institucija, u proteklih godinu i po, urađena je restauracija zidnog slikarstva, zamijenjene su elektroinstalacije, uvedeno je podno grijanje, a u porti je obnovljen sistem odvodnih kanala i proširen južni ulaz sa novom kapijom.

Ovih dana u crkvi je završeno i postavljenje novih mermernih ploča, koje su zamijenile dotrajali kameni pod, vodeći računa da nove dekoracije odgovaraju izvornom izgledu.

“U slavu Božiju, uspjeli smo da postavimo i kamenu oblogu, koja je zadržala staru patinu, naravno, po blagoslovu našeg mitropolita, koji je izabrao kamen. Vratili smo amvon po uzoru na stari i rozetu u sredini hrama, po uzoru na staru”, kaže sveštenik Miloš Samaradžija, starješina Hrama Svetog Nikole.

On dodaje da je pripremljena i kompletna stolarija, koja će biti zamijenjena nakon osvećenja.

Prije 167 godina kada su fočanske kuće bile građene od zemljanih blokova – ćerpiča, i pokrivane drvenim krovom- šindrom i crijepuljom, podsjeća starješina stare crkve, na fočanskom brežuljku vjerni srpski narod je od bijelog kamena sazidao najraskošniju kuću u Foči, kuću Božiju, posvećenu svetom ocu Nikoli- mirlikijskom čudotvorcu,

Samardžija ističe da je ovoj crkvi, koja je dragulj ne samo Foče, već cijelog srpskog roda, vraćen stari sjaj i da je sutra za Foču veliki i istorijski dan. 

“Fočaci su uvijek bili uz svoju svetinju i nikada je nisu zaboravljali, ulagali su i prilagali, donosili sve darove koje su mogli, da bi svetinja koja je negdje izmaknuta van grada, na jednom brdu, bila svetionik kompletnom gradu. To su i sada pokazali i prilozima i učešćem u radovima”, kaže Samardžija. 

Foča danas, dodaje Samardžija, ima i Hram Svetog Save, čijom gradnjom je  ispunjena želja vjernika da i u samom gradu imaju veleljepnu crkvu.

“Tako da nam ostaje da svoje svetinje čuvamo, ali prvenstveno da ih posjećujemo, da budemo sa Hristom, jer Crkva je živi organizam- vjerni narod koji se sjedinjuje sa Hristom na svakoj liturgiji”, rekao je Samardžija. 

Crkva Svetog Nikole je izgrađena u periodu kada su pravoslavne eparhije u BiH, pa tako i hercegovačka mitropolija, kojoj je Foča tada pripadala, bile pod upravom Carigradske patrijaršije, za vrijeme sultana Abdula Medžida, koji je prilogom pomogao gradnju. 

Hercegovačkom mitropolijom tada je upravljao grčki vladika Grigorije.

Zemljište za crkvu poklonila je Savka Jovičić, supruga trgovca Dimitrija Jovičića, koja se smatra poljednjom fočanskom plemkinjom, porijeklom od srednjovjekovne plemićke porodice Vlaisavljevića. Preminula je 1874. i sahranjena je na počasnom mjestu u porti crkve.

Hram je građen prilozima vjernika, najviše bogatih fočanskih trgovaca i zanatlija, a glavni neimar bio je Spasoje Vulić.

Izvorno je, osim centralnog kubeta koje je do danas sačuvano, imala i 12 manjih kubeta i nalikujući nebeskoj lađi svojom veličinom i ljepotom, sa raskošnim i umjetnički izuzetno vrijednim ikonostasom, odslikavala je ekonomsku moć, ali i odanost pravoslavlju tadašnjeg srpskog građanskog staleža.

Do 1975. zvonik je bio drveni, a te godine podignut je sadašnji zvonik, koji je projektovao Fočak Ratko Popadić.

Nakon obnove Svetonikolajevskog hrama, u planu je uspostavljanje muzeja u zgradi Crkvene opštine u neposrednoj blizini crkve, odnosno u nekadašnjoj Srpskoj pravoslavnoj školi, jednoj od najstarijih u BiH.

Novinar: Igor Janković
Izvor: Radio Foča