Mještani i ekolozi protiv gradnje MHE na Bjelavi

Nacrt studije o uticaju gradnje Male hidroelektrane „Bjelava“ na životnu sredinu pun je nedorečenosti i ne daje odgovore na brojna životna pitanja koja interesuju građane, a posebno na uticaj elektrane na vodosnabdijevanje Foče, istakli su učesnici javne rasprave o ovom dokumentu, koja je danas održana u Foči.

Predstavnici Ministarstva za zaštitu životne sredine Republike Srpske poručili su da do danas nisu izdali nijednu dozvolu za ovaj projekat, te da je ovo tek prvi korak, a da nacrt mora da prođe javnu raspravu i pribavljanje mišljenja nadležnih organa da bi se išlo u dalju proceduru.

Predstavnici Javne naučne ustanove Institut za zaštitu i ekologiju Republike Srpske, koji su izradili nacrt studije, saopštili su da bi tokom gradnje elektrane došlo do privremenih negativnih uticaja, kratkotrajnog karaktera, te da bi investitor bio obavezan da se pridržava mjera zaštite, uz stalni nadzor i praćenje, između ostalog, kvaliteta vode i vazduha, erozije terena, minimalnog protoka rijeke i drugih pokazatelja.

Mještani i predstavnici ekoloških udruženja iz Foče, Republike Srpske i BiH podsjetili su da je investitor 2020. godine- za vrijeme korone, kada je na snazi bio polilcijski čas, nelegalnim radovima, što je kako su istakli, utvrđeno i u sudskom postupku, nanio ogromnu štetu u koritu Bjelave, izmještajući dio toka rijeke, devastirajući šumu i uzrokujući brojna klizišta na trasi gradskog vodovoda.

Dragana Drakul iz fočanskog Udruženja građana „Bjelava“ kaže da, nakon što su uspjeli da se izbore da se radovi obustave, nije smjelo uopšte doći do toga da se priča o gradnji elektrane na rijeci sa koje se Foča snabdijeva vodom ponovo aktuelizuje.

„Žila kucavica svakog grada je vodovod i ne mogu da vjerujem da u 21. vijeku dolazimo do toga da se vodovod dovodi u pitanje i ugoržava. Izrađivač studije je predstavio nalaze sa terena, iz dokumentacije, ali nigdje nisu predstavili stanje na terenu kakvo je sada, nakon radova i probijanja trase za cjevovod mini hidroelektrane- nisu slikali cijevi koje vise u vazduhu i koje mogu da puknu svakog časa, nisu slikali odrone koji su sa više metara zemlje prekrili cijevi i ventile od vodovoda. NJih nije briga, ako cijevi puknu, mi ćemo biti u problemu, oni neće“, rekla je Drakul.

Poručila je da će ovo udruženje uložiti sve napore i resurse, uključiti sve stručne kapacitete i ljude koje poznaju da bi osporili ovu studiju i zaustavili projekat.

Učesnici javne rasprave su konstatovali da bi cjevovodi elektrane bili dugi ukupno oko 10 kilometara, na 12 kilometara vodotoka, uz ocjenu da je veliki problem u Republici Srpskoj što ne postoji zakonska uredba kojom se, prilikom gradnji elektrana, ne reguliše biološki minimum protoka u rijekama.

U zoni gradnje MHE „Bjelava“ nalazi se i stara vodenica, koja je pod zaštitom kao kulturno- istorijsko dobro. NJen vlasnik Miloš Vujičić kaže da su raniji radovi u koritu Bjelave uzrokovali klizišta, te da bi gradnjom elektrane bio ugrožen opstanak stanovništva u tom kraju.

„Rijeka nam znači život. Ako dozvolimo investitoru da ovo napravi, to će se ugasiti, domaćinstva u dolini Bjelave moraće da se isele da bi se investitoru pružila prilika da još više zarađuje“, kaže Vujičić.

Miljan Mališ iz Udruženja „Bjelava“ podsjetio je da je Vodovodno preduzeće „Izvor“ 2016. godine dalo mišljenje da nikakvi radovi nisu dozvoljeni u zoni uže zaštite, gdje postoji veliki broj klizišta, da bi 2022. godine promijenilo mišljenje i dalo uslovnu saglasnost.

On je podsjetio da su sakupili više hiljada potpisa građana za peticiju protiv gradnje elektrane na Bjelavi.

„Da li je potrebna jedna privatna mini hidroelektrana-  interes jednog mnogo imućnog čovjeka ili je bitan interes cijelog grada, opštine Foča. To u narednom periodu treba da odluči Ministarstvo, a naravno i naša opštinska vlast za koju se nadamo da će stati na stranu građana“, rekao je Mališ.

Načelnik opštinskog Odjeljenja za prostorno uređenje i stambeno-komunalne poslove Ranko Popović rekao je da je opština Ministarstvu poslala mišljenje u skladu sa skupštinskim zaključcima iz maja 2021. godine, kojima se između ostalog ističe da je prioritet opštine sigurno snabdijevanje građana pitkom vodom i da Ministarstvo u tom smislu detaljno preispita ugovor o koncesiji za gradu elektrana u slivu Bjelave.

„Ministarstvo je zatim zatražilo naknadno pojašnjenje u vezi sa studijom uticaja na životnu sredinu, i opština će to naknadno pojašnjenje dostaviti  nakon završene javne rasparave“, rekao je Popović.

Investitor MHE „Bjelava“ Gordan Pavlović tokom rasprave kratko je poručio da će svi mještani kojima je načinjena šteta  biti obeštećeni.

Predstavnici Ministarstva rekli su da će sve primjedbe učesnika rasprave biti evidentirane, te da u narednom periodu očekuju da im opština Foča i Vodovodno preduzeže „Izvor“ dostave svoje stručno mišljenje o nacrtu studije.

Novinar: Igor Janković
Izvor: Radio Foča