Vijesti

Ekolozi protiv pretvaranja početnog toka Drine u tri jezera

23.03.2022 | 16:24 Ekolozi protiv pretvaranja početnog toka Drine u tri jezera

Ekolozi iz Republike Srpske, Srbije i Crne Gore zabrinuti su zbog planirane gradnje tri hidroelektrane na Drini i pretvaranja gornjeg toka ove rijeke u tri akumulaciona jezera, kako zbog štetnog uticaja na životnu sredinu i zdravlje ljudi, tako i zbog nejasnih izvora finansiranja ovog sistema, poručeno je sa javne debate u Foči koju je organizovao Centar za životnu sredinu iz Banjaluke.

Na javnoj debati, stavove ekologa prenijeli su predstavnici ekoloških organizacija iz Srpske, Srbije i Crne Gore.

Jelena Ivanić iz Centra za životnu sredinu kaže da najavljenu gradnju hidroelektrana „Buk Bijela“, „Foča“ i „Paunci“, sve tri na području opštine Foča, prate brojne kontroverze, od nepoznatog izvora finansiranja, preko potencijalnog negativnog uticaja na biodiverzitet i stanovništvo, do prekograničnog uticaja na Crnu Goru.

„Definitivno bi Drina u tom čitavom dijelu bila ujezerena, došlo bi do značajne izmjene vrsta koja čine vodotok, ali i uticaja na okolinu, čak potencijalno i na zaštićena područja kojih je mnogo u neposrednoj blizini. Izmijenila bi se vegetacija, a takođe način uzgoja nekih tradicionalnih poljoprivrednih kultura bio bi znatno otežan zbog izmjene mikroklimatskih uslova“, ističe Ivanićeva.

Ona je dodala da bi stvaranje akumulacionih jezera povećalo nivo vlažnosti vazduha, što bi moglo negativno da utiče na zdravlje ljudi i povećanje broja oboljelih od astme, bronhitisa i drugih oboljenja disajnih puteva.

„Upitno je i kolika je i ekonomska dobit, ako je ovaj projekat dijeljen sa Srbijom u odnosu 49:51 odsto, a neupitni su negativni uticaji na životnu sredinu“, kategorična je Ivanićeva.

Nataša Milivojević iz Ekološkog udruženja „Rzav“ iz Srbije i saradnik Svjetske organizacije za prirodu „Adria“, navodi da su se u više navrata obraćali nadležnim institucijama u Srbiji u vezi sa gradnjom HE „Buk Bijela“, te da su od Elektroprivrede dobili obavještenje da je projekat u pripremnoj fazi, da se još ne zna izvor finansiranja i da se sporazum između Srbije i Srpske nalazi u Vladi Srbije.

„Od Vlade Srbije ostali smo uskraćeni za odgovor, tako da još ne znamo da li će ovaj projekat finansirati građani Srbije ili većinskim dijelom neki privatni investitori. Za sada znamo da Evropska banka za obnovu i razvoj, dobili smo potvrdu, neće učestvovati u finasniranju ovakvog projekta“, rekla je Milivojevićeva.

Ona je napomenula da je samo poznato da je postavljen kamen temeljac i da javnost očekuje da dobije studije izvodljivosti i ekonomske opravdanosti, te studiju procjene uticaja.

„Znamo kako se iz fioka vade reliktni projekti, koji su zastarjeli, pa se s pravom postavlja pitanja koja je vizija korišćenja hidroenergije i šta su naši nacionalni interesi, znajući kakva je cijena struje i koliki su gubici na mrežama. Smatramo da građani nisu upoznati sa negativnim uticajem hidroelektrana“, naglasila je Milivojevićeva.

Nataša Kovačević, ekološki aktivista iz Crne Gore i predstavnik međunarodne organizacije Benkvoč mreža, ističe da ni danas nije jasno da li će akumulacija HE „Buk Bijela“ ući u teritoriju Crne Gore i ugroziti rijeku Taru, a bez odgovora su brojna druga pitanja u vezi prekograničnog uticaja.

Ona ističe da je rijeka Tara zaštićena sa šest kategorija zaštite i da povezuje dva zaštićena područja, a istovremeno je i najprofitabilnija rijeka u toj državi, jer se od nje godišnje prihoduje između jedan i dva miliona evra.

„Veoma je važno na koji način će se ovaj projekat odraziti i na prirodu i na ekonomiju Crne Gore. Posljednja prekogranična procjena uticaja iz 2012. i 2013. prošla je neslavno, jer nismo dobili odgovore na brojna pitanja, poput uticaja na biodiverzitet, različitih kumulativnih uticaja, indukovanih zemljotresa i mogućnosti gubitka voda, čak i pitanje kote koja još nije jasno razgraničena, pa i dalje nismo sigurno da li će akumulacija ući nekih možda i do sto metara unutar Crne Gore“, nabraja Kovačevićeva.

Prema njenim riječima, promjena mikroklime uticala bi na poljoprivredu i ugrozila organsku proizvodnju, i to uzrokovanjem većeg broja vrsta patogenih organizama, što bi dovelo do veće upotrebe pesticida.

Ona napominje da Tara i Drina spadaju u najvažnija staništa plemenite ribe- mladice, pastrmke, lipljana, a da novija istraživanja koja su rađena od 2015. godine nisu ušla u ranije studije uticaja, koje su, kako navodi, zastarjele i prevaziđene i ne mogu dati pravi odgovor na brojna ekološka pitanja.

„Nevladine organizacije su u maju 2020. godine uspješno predale žalbu Sekretarijatu Espo konvencije o prekograničnim uticajima, kojoj se pridružila i država Crna Gora. Proces je u toku i mi ne očekujemo dalji razvoj projekta dok ne utvrdimo koje su  to stvarne štete za životnu sredinu i za stanovništvo u Crnoj Gori i da se onda ocijeni da li je prihvatljiv ili ne“, navela je Kovačevićeva.

Ekolozi definitivno ne mogu podržati hidroenergetski projekat „Gornja Drina“ jer ne postoje odgovarajuće procjene uticaja, a studije nisu potvrdile izvodljivost i ekonomsku isplativost, dok međunarodni investotori, poput Svjetske banke i fondova EU, koji poštuju visoke ekološke standarde, nisu zaintersovane za finansiranje, poručeno je sa debate.

U slučaju da je riječ o kineskim investicijama, ekolozi navode da iskustva govore da njima nisu prioritet ekološka i socijalna pitanja, tako da postoji realna bojazan da bi se gradnja elektrana na Drini negativno odrazila, kako po prirodu Tare i Drine, tako i po lokalno stanovništvo.

Izvor: Radio Foča

Podijelite vijest: