Predstavljena “Srpska priča” : Dragocjeno svjedočanstvo srpske tragedije u Drugom svjetskom ratu

Knjiga Srpska priča-sećanja iz rata i revolucije 1941-1945 majora Aleksandra Miloševića, oficira vojske Kraljevine Jugoslavije i povjerljivog saradnika Draže Mihailovića, koju je priredio istoričar Nemanja Dević, a izdao Službeni glasnik Srbije predstavljena je u Foči. Zainteresovana publika imala je priliku da u prepunoj Galeriji Muzeja Stara Hercegovina čuje jedan pomirljiv pogled na ne tako davnu istoriju, oslobođenu ideološko-propagandnih sprega.

Mladi istoričar iz Smederevske Palanke Nemanja Dević priredio je “Srpsku priču” prema memoarima revolucionara Aleksandra Miloševića, na osnovu njegovih zapisa koje je u Kanadi dobio od majorovog sina Gorana. Memoarske spise Dević je upotpunio biografijom majora i istorijskim činjenicama, te njegovu životnu priču u koju je stao skoro čitav jedan vijek objelodanio kao trajno svjedočenje i biografski medaljon.

-To je jedno svedočanstvo o 20.veku , o našim usponima, nadanjima, padovima i zabludama, jedna iskrena priča o svemu što je major Milošević-oficir vojske Kraljevine Jugoslavije, revolucionar, seljački sin, gerilac i potonji politički emigrant preživeo u dvadesetom veku. Knjiga je pisana iz ugla jednog ravnogorskog komandanta tako da u njoj ne možemo da tražimo objektivnu istoriju o celini Drugog svetskog rata, međutim mi vidimo jednu istoriju pisanu bez mržnje i pristrasnosti i važno je da kroz taj ugao vidimo šta nam se to desilo u prošlom veku, gde su to bila naša pogrešna skretanja i koje je to zaista srpsko raskršće i istinska srpska priča-rekao je Dević.

Major Milošević bio je, između ostalog, nadležan i za evakuaciju savezničkih pilota iz Pranjana avgusta 1944. Zanimljivo je da je bio jedini visoko rangirani komandant iz redova pokreta generala Mihailovića koji od komunista nije optužen za ratne zločine niti za kolaboraciju. Uz svog komandanta prolazi „Bosansku golgotu“, o čemu vodi i dnevnik. Kada je vojska generala Mihailovića doživela poraz i vojni slom, Aleksandar Milošević je nastavio borbu, do juna 1946. ilegalno je djelovao u Šumadiji, a onda emigrirao – najprije u Grčku, pa u Italiju, Njemačku i, konačno, 1949. u Kanadu. Preminuo je 2009. i po izričitoj želji sahranjen u rodnom selu Saranovu,  istog dana kada je u Beogradu na vječni počinak ispraćen patrijarh Pavle.

Ratna sjećanja,  a naročito konačni slom jugoslovenskih četnika iz Srbije u bici sa partizanima na Zelengori u maju 1945, nakon čega su uslijedile masovne likvidacije i bacanja u jame golobradih, tek mobilisanih mladića iz Šumadije, na području od Kalinovika do Foče, prema riječima Darka Đoga, profesora Bogoslovskog fakulteta u Foči ispričana su izvrsnim književnim stilom.

-Jedno dragocjeno svjedočanstvo kakvih do sada, nažalost, nismo mnogo imali o onoj do sada neispričanoj strani srpske priče, srpske tragedije u Drugom svjetskom ratu, mnogo toga što je godinama i decenijama ostavljano u tminama i maglama ovom knjigom izlazi na sunce, i nadamo se i budućim istraživanjima Nemanje Devića-kazao je Đogo.

Knjigu “Srpska priča”, prema ocjeni istoričara Predraga Ostojića, istorijski izvori i činjenice potvrđuju relevantnom  i sve ono što je major Milošević doživio i preživio svjedoči o čitavom vijeku srpske istorije.

-Njegova priča se potvrdila u istorijskim izvorima i desila se onakva kakva jeste. Major Milošević je bio izuzetno moralan i častan oficir, a treba imati na umu da Komisija za utvrđivanje ratnih zločina 1946. godine nije pronašla ama baš nijedan dokument ili svjedoka koji govori o izvršenju zločina njega ili njegove jedinice, a istovremeno major Milošević govori i o onima koji su činili određene zločine i u redovima Jugoslovenske vojske u otadžbini, što svakako daje veliku vrijednost knjizi-ocijenio je Ostojić.

„Srpska priča“, koja je do sada imala dva izdanja, a treće u pripremi, promovisana je širom Srpske i Srbije, a izuzetno je tražena među čitalačkom publikom. Promociju “Srpske priče” u Foči organizovala je ovdašnja Srpska centralna biblioteka “Prosvjeta” .

Izvor: Radio Foča